Las encuestas no nos engañaron

Otra vez una mini-excursión hacia los antiguos y muy barrocos Países Bajos españoles:

El domingo pasado, el partido nacionalista conservador NVA ganó las elecciones en Flandes, el socialista PS volvió a arrasar en Valonia, tal como estaba vaticinado en las encuestas. La pregunta es: ¿Y ahora? No lo sabemos, vamos a ver. Mientras tanto la vida continúa, y ya se acercan las vacaciones de verano.

Nas eleições do domingo passado o partido nacionalista conservador NVA venceu em Flandres e o socialista PS voltou a levarse o voto na Valónia, exatamente a situação prevista pelas sondagens. A pergunta é: e agora? Não sabemos, vamos lá ver. No entanto, a vida continua, e já se aproximam as férias de verão.

Até mais,

Lode

Cuba laat politieke gevangene vrij

HAVANA * In Cuba werpen de pogingen van de Kerk om zieke politieke gevangenen naar cellen dichter bij hun woonplaats overgebracht te krijgen vrucht af. Het voorbije weekend heeft het communistische regime ook een verlamde dissident vrijgelaten.

Zaterdag heeft de regering van president Raúl Castro de verlamde gewetensgevangene Ariel Sigler Amaya (47) vrijgelaten, een van de 75 dissidenten die in de lente van 2003 werden opgepakt en tot zware celstraffen veroordeeld. Zes andere zieke opposanten werden naar gevangenissen dichter bij huis overgebracht, zodat ze bezoek van familieleden kunnen ontvangen.
Beide initiatieven werden bedongen door de katholieke aartsbisschop Jaime Ortega (foto). Die ging met Castro in gesprek naar aanleiding van de storm van internationale kritiek die tegen de behandeling van Cubaanse politieke gevangenen was gerezen. Meerdere dissidenten gingen tegen hun lot in hongerstaking en een van hen, de uit Oost-Cuba afkomstige Orlando Zapata Tamayo, bezweek intussen aan zijn actie.
De dissidenten, van diverse ideologische strekkingen en daardoor intern behoorlijk verdeeld, vonden in Zapata een onverhoeds eenheidssymbool en lijken intussen een nieuwe adem te hebben gevonden. Het gebaar van de regering-Castro – het tweede al in korte tijd, in totaal zijn nu twaalf opposanten naar cellen in hun respectievelijke thuisprovincies overgebracht – wordt, aldus woordvoerders, als een “positieve stap” beschouwd maar heet niettemin “onvoldoende”.
Immers, de transfer naar cellen in eigen streek is niets anders dan de uitvoering van wat het Cubaanse penitentiair recht voorziet. De enige reëel humanitaire geste is dan ook de vrijlating van Sigler, zo zegt ook Guillermo Fariñas, die al 109 dagen in hongerstaking is in een ziekenhuis in Santa Clara en met zijn protest de vrijlating van 26 zieke politieke gevangenen eist.
Een van de 26 is Sigler. Terwijl zijn familie hem graag voor medische verzorging naar het buitenland zou overbrengen, is Sigler zelf vastbesloten zijn dissidentie voort te zetten: “Ik zal op geen enkel moment nalaten op te komen voor de vrijlating van alle gevangenen en voor de vrijheid en de democratie op Cuba”, aldus de man uit de noordelijke kuststad Matanzas. 
De vrijlating en transfers moeten overigens niet verhullen dat er voor de rest maar weinig schot zit in de opening van het regime: vorige week werden opnieuw 37 dissidenten (kortstondig) aangehouden bij twee verschillende acties. In de vroege jaren zestig en eind de jaren zeventig zette Havana meerdere zeer grote vrijlatingsoperaties op.

Las encuestas nos engañaron

Leo que las encuestas colombianas se equivocaron vaticinando un fotofinish entre Juan Manuel Santos y Antanas Mockus. Bueno, el primero ganó y probablemente se llevará la presidencia el día 20 de junio. Una semana antes, el día 13, votamos en Bélgica. Sinceramente, no puedo impedirme de esperar que nuestros encuestradores se engañen igual, ya que un país liderado por los separatistas conservadores del NVA me parece un escenario catastrófico. Un amigo muy serio, ex-catedrático de la mayor universidad del país, me dijo que quería preparar un manual sobre ¿Cómo sobrevivir bajo el NVA? Cuando el mismo me dijo que estaba pensando en pedir asilo político en Cuba, lo hizo para bromear, claro, pero me parecía una broma altamente reveladora del clima en que estamos. A no ser que, como en Colombia, estémos "ante un elector más maduro, que no se deja llevar por lo que dicen las encuestas y que toma la decisión de votar basado en una reflexión más reposada" - como lo explicó a El Tiempo César Valderrama, encuestador para Datexco.
Saludos, Lode

Mockus, el Partido Verde y el futuro de Colombia

Hagan click en el título, que verán un clip hecho por un grupo de actores y que no está nada mal. Sigue un artículo que hice para DM:

Hij lijkt wel dé belichamer van het moderne Latijns-Amerika: Antanas Mockus, Colombiaan van Litouwse komaf, voormalig burgemeester van Bogotá, wars van elk ideologisch etiket en grootste verrassing in de campagne voor de presidentsverkiezingen. In de eerste ronde, nu zondag, neemt mathematicus Mockus het op tegen de kandidaat van uittredend president Uribe, de tot voor kort gedoodverfde winnaar Juan Manuel Santos.

BOGOTÁ. Mockus (58) komt op voor de Groene Partij en maakt van het respect voor de wet zijn speerpunt. Toch wil hij, in de lijn van Uribe, keihard tegen de Farc-guerrilla blijven aangaan. De peilingen wijzen op een nek-aan-nekrace met Santos.

Antanas Mockus, zoon van Litouwse inwijkelingen, heeft op het eerste gezicht meer van een Noord-Europese dominee dan van een doorsnee Colombiaan. Ook zijn verkiezingsprogramma ademt haast kantiaanse redelijkheid. Zijn campagnesymbolen zijn het potlood en de grondwet, waarbij het eerste voor opvoeding en onderwijs staat, het tweede voor de legaliteit en het respect voor wet en mens. “Gesteld dat het daar zou kunnen, dan zou hij een goede president van Denemarken zijn,” zeggen zijn tegenstanders, overtuigd dat Mockus bij Colombia past zoals een tang op een varken.

Maar uitgerekend dat vleugje noordelijkheid lijkt ‘s mans succesformule in de huidige campagne te zijn. De wiskundeprofessor raakte een gevoelige snaar in een land dat al 200 jaar naar een werkende staat op zoek is en oorlogen en conflicten aan elkaar gerijgd heeft. Gaf niemand Mockus drie maanden geleden ook maar een schijn van kans tegen de kandidaat van de erg populaire, uittredende Álvaro Uribe, dan voorspellen de peilingen inmiddels een nek-aan-nekrace. Na de eerste ronde zondag lijkt de strijd dan ook voorbestemd om een Santos versus Mockus-verhaal te worden.

Modelmetropool

Gesteld dat Mockus wint, dan ziet een aantal commentatoren ook Colombia – met tien jaar vertraging op de rest van Latijns-Amerika – naar links overhellen. Maar de Groene Partij waarmee de Litouwer scheep gaat heeft niets te maken met wat daar in Europa onder begrepen wordt, net zomin als oud-gijzelaarster en -kandidate Ingrid Betancourt, eveneens ‘groen’, destijds een ecologiste was. Groen betekent in de regio vooral ‘nieuw’, ‘alternatief’ en ‘links noch rechts’. Voor de Colombiaanse groenen zijn ontslagen in de openbare sector en privatisering van overheidsbedrijven geen taboe, net zomin als belastingverhogingen en uitkeringen met het oog op herverdeling van de rijkdom dat zijn.

Antanas Mockus mag dan al een outsider lijken, een onbeschreven blad is hij niet. Als burgemeester van de hoofdstad Bogotá kreeg hij destijds een medaille opgespeld door Álvaro Uribe (die zich die geste intussen waarschijnlijk danig beklaagd heeft) omdat hij de moord- en geweldcijfers zo drastisch naar beneden haalde.  Bogotá, dat destijds samen met eeuwige rivaal Medellín de internationale ranglijst van minst benijdenswaardige grootsteden aanvoerde, is sinds Mockus tot een soort modelmetropool uitgegroeid, met brede fietslanen, een spraakmakend openbaarvervoerssysteem en een veerkrachtig maatschappelijk middenveld.

Eveneens van de Partido Verde is de oud-burgemeester van Medellín, Sergio Fajardo, die op zijn beurt de stad van wijlen Pablo Escobar een gedaanteverwisseling liet ondergaan. In de huidige campagne treedt Fajardo, net zoals Mockus wiskundeprofessor, als kandidaat-vicepresident aan. Beiden beschikken over uitgebreide administratieve ervaring en heten efficiënt, allebei beklemtonen ze de noodzaak van ethische beleidsvoering.

Hoewel Uribe persoonlijk altijd hoog bleef scoren in de peilingen, raakten de morele standaarden van diens bestel aangetast door de bondgenootschappen tussen parlementsleden en paramilitaire doodseskaders, door de betrokkenheid van het leger bij moorden op jongeren uit de sloppenwijken en door politiek gemotiveerde afluisterpraktijken.

Geen softie

In het geval van Mockus nam het engagement voor kwalitatief burgerschap en individuele verantwoordelijkheid bijwijlen overigens creatieve vormen aan: aan de universiteit liet hij zijn even rumoerige als onoplettende studenten ooit zijn blote billen zien, in de straten van Bogotá verscheen hij enkele jaren geleden verkleed als Superman - om duidelijk te maken dat hij schoon schip wou maken met corruptie en andere uitwassen van falend beleid.

Dat alles maakt dat Mockus’ imago niet dat van een zweverige softie is. Maar volstaat het om een land te leiden waar de Farc-guerrilla al sinds de prille jaren ‘60 het bestel omver probeert te vechten? Om de slagkracht aan te houden waarmee president Uribe haar vrij succesvol bestreed - zonder haar evenwel te verslaan? Om Colombia relatief veilig te houden nadat de jaren negentig gebukt gingen onder absolute onveiligheid? Mockus wil het beleid aanhouden. “Zolang de Farc gijzelaars vasthoudt onderhandel ik niet met ze,” zei de kandidaat gisteren in El País.

Mockus’ tegenstander Juan Manuel Santos, voormalig minister van Defensie en een van de architecten van de spectaculaire vrijlatingsoperatie voor Betancourt en een reeks andere Farc-gijzelaars, kan alvast zijn ervaring voorleggen. Als Colombia vandaag eindelijk werk kan maken van banen, armoedebestrijding, onderwijs en gezondheidszorg, dan is het omdat zij, Álvaro Uribe en Juan Manuel Santos, de rust en orde teruggebracht hebben, zo verluidt het in hun kamp. Santos hoopt vooral stemmen te halen in die plattelandsregio’s waar de Farc de hardste klappen kreeg, Mockus kan vermoedelijk rekenen op de stemmen van de jonge stedelingen.

“Voor wie geen zin heeft in de rechtse continuïteit à la Uribe dient zich nu een optie in het centrum aan,” zegt de Colombiaanse analist Germán Vallejo. “Maar ook heel wat sympathizanten van links zijn bereid de krachten te bundelen rond Mockus.”

Pequeños pasos

Sigue un (breve) artículo que escribí sobre las 'concesiones' que hizo Raúl Castro en cuanto a los prisioneros políticos, un tema que volvió a darle cierto protagonismo a Cuba en las páginas internacionales de muchos periódicos. Personalmente, no sé qué pensar de estos pequeños pasos a los cuales tantos cubanos se han acostumbrado en los últimos años y que ilustran, según ellos, lo merecido que es el apodo del General: 'Líder Mínimo'.
Lo que sí sé es que a RC se le considera(ba) como más pragmático que su hermano mayor, implicando esto que la decisión de trasferir unos pocos presos a cárceles más cercanas de sus residencias o, en el caso de los enfermos, al hospital, sea prueba de pragmatismo. Todo es relativo, claro, y el pragmatismo a lo cubano puede ser relativamente pragmático dentro de los matizes de los gobernantes de la isla - sin serlo para quien no los observe...
De todos modos, Ernesto Vera Rodríguez, miembro del social-demócrata Arco Progresista y residente de Santiago, no parece impresionado por las promesas del gobierno. Vera Rodríguez, a quien hice una breve llamada telefónica - excelente la conexión - inició una huelga de hambre el día 18, acción no apoiada pero sí respetada por el Arco. Solidaridad, por una parte, con el disidente santaclareño Guillermo Fariñas quien ya pasó de 90 días sin comer; protesta, por otra parte, contra el proceso político a la raiz del cual él mismo, Vera, fue removido de su función de titular universitario - así me lo explicó el jurista.
A mí personalmente nunca me han gustado las huelgas de hambre como médio de presión. Aún así hay que reconocer que en el caso de Cuba algo estas acciones parecen haber generado: un frente inesperado de disidentes y opositores conocidos por su histórica dificultad en unirse por un lado, y por lo menos una inquietud difusa en los círculos oficiales por otro.
Como me dijo Vera: "Hasta unos incondicionales del régimen hoy día critican a La Habana por su trato de los presos." Me parece que tiene razón. Saludos, Lode

PS: He aquí el artículo tal como salió en De Morgen:

Cubaanse oppositie sceptisch over beloften Raúl Castro

HAVANA. In Cuba kijkt de oppositie uit naar de overbrenging van zieke politieke gevangenen naar ziekenhuizen. Enkele dissidenten zullen ook naar cellen in hun thuisprovincie worden getransfereerd. Raúl Castro, wiens mensenrechtenbeleid nieuwe internationale kritiek oogstte na de dood van hongerstaker Orlando Zapata, maakte die belofte na gesprekken met de Kerk.

De verwachtingen zijn hoog, misschien al te hoog gespannen. Alleszins kijkt iedereen die op Cuba ook maar van ver iets met de interne oppositie of dissidentie te maken heeft, uit naar de daden die vorige week door woorden werden voorafgegaan: toen beloofde president Castro, na gesprekken met kardinaal Ortega, dat hij beterschap zou brengen in de situatie van een aantal politieke gevangenen. Van de 190 politieke gevangenen die de verboden (weliswaar getolereerde) Commissie voor de Mensenrechten en de Nationale Verzoening van Elizardo Sánchez als dusdanig geïdentificeerd heeft, zitten er 17 ver buiten hun woonplaats in gevangenissen en zijn er 25 ernstig ziek. Een aantal onder hen zou nu respectievelijk dichter bij huis in de cel worden gestopt, dan wel voor verzorging naar een ziekenhuis worden overgebracht. Van die tweede groep eist Guillermo Fariñas, journalist, psycholoog, dissident en sinds 90 dagen in hongerstaking, echter de onvoorwaardelijke vrijlating - al toont hij zich dezer dagen compromisbereid. Fariñas, die in een ziekenhuis in Santa Clara intraveneus gevoed wordt maar intussen al 15 kilogram lichter weegt, begon zijn actie daags na de dood van een andere hongerstaker – de politiek vrij onbeduidende maar symbolisch belangrijk geworden Orlando Zapata. Wie alvast niet in een gebaar van goodwill vanwege de regering gelooft, is de jurist en onlangs ‘om politieke redenen’ ontslagen universiteitsprofessor Ernesto Vera Rodríguez. Rodríguez (30), van de sociaal-democratische Arco Progresista van de bekende opposant Manuel Cuesta Morúa (foto), krijgt voor zijn actie niet de steun maar wel het “respect” van zijn partij. Daarover gebeld in de Oost-Cubaanse stad Santiago, zegt Rodríguez: “Castro’s toegevingen stellen niets voor. Het is volstrekt belachelijk dat een basisrecht als medische verzorging in deze als een concessie wordt beschouwd. Wat de regering nu doet beantwoordt niet aan de wensen van het Cubaanse volk, noch aan die van het maatschappelijk middenveld. Ook de bemiddelingspogingen van de kerk zijn te schuchter en komen te laat.” Rodríguez ging niet alleen hongerstaken uit protest tegen zijn ontslag in het kader van een politieke zuivering, maar ook uit solidariteit met Fariñas. Van de 190 politieke gevangenen die Cuba telt, behoren er 53 tot de zogenaamde ‘Groep van 75’, die in 2003 gearresteerd werden. Een deel van de groep is onder meer om gezondheidsredenen vrijgelaten en in ballingschap gestuurd. (LD)

Tochtli e o Poderosinho

O realismo mágico pode ter deixado de ser o estilo literário mais representativo da literatura latinoamericana de hoje (vejam o meu texto sobre Volpi da semana passada), a realidade muitas vezes continua ultrapassando qualquer ficção. Justamente neste momento no qual estou lendo o excelente primeiro romance do jovem mexicano Juan Pablo Villalobos, 'Fiesta en la madriguera' (Anagrama), dou com um artigo da Folha de São Paulo entitulado 'Menino de dez anos chefia quadrilha de tráfico em SP'...

As duas histórias têm a ver uma com outra, a primeira sendo ficção e a segunda realidade. Primeiro a ficção: Villalobos conta a vida de um menino que adora os chapéus, os diccionários, as guilhotinas e os franceses (porque os franceses gostam das guilhotinas - lógico). Tochtli - é o nome dele - também é um fanático dos animais selvagens, e no jardim da casa do seu pai (desculpem: do palácio) tem um zoológico privado. Já agora fiquem a saber: o papai é narcotraficante, e o romance do muito prometedor Mexicano introduz o leitor no alucinante mundo dos cartéis visto pelos olhos de um garoto.
O garoto ainda não é traficante, não, mas as cabeças cortadas, os rios de sangue e os cadáveres mutilados estão onipresentes. "Incrível", achava eu - até que li o artigo na Folha: "A Polícia Militar diz que um garoto de cerca de dez anos é chefe de uma quadrilha de traficantes em São Manuel (272 km de São Paulo)." Este rapazinho não responde a um nome indígena ou precolombino, mas é conhecido como... "o poderosinho"! Contam uns amigos dele, aliás detidos na Operação Fraldário (what's in a name!): "Vende, recebe dinheiro e distribui drogas."
A América Latina pode finalmente ter deixado para atrás a fase do Boom e do realismo mágico, para a boa literatura é a mesma mina de sempre. Abraços! Lode

België in La Vanguardia

Yo sí que votaré el 13-J. Pero en esta entrevista con La Vanguardia el cantante limburgués Stijn Meuris explica porqué él no - y estoy 100 % de acuerdo con su descripción del estado del país. Es más que una verguenza, es un desastre. (O sea que excepcionalmente esta vez no hablo de ALC. Saludos. L.)